Ulice Świniar

Patronem ulicy jest Dalimir z Zajączkowa, średniowieczny murarz.

Przed wojną

Bahnhofstraße

Nazwa powojenna

Kolejowa

Obecnie

Dalimira

Dalimir z Zajączkowa żył na przełomie XII i XIII wieku. Według opracowania historycznego wymieniono go w dokumencie księcia Henryka Brodatego z 1204 roku, dotyczącym budowy kościoła św. Bartłomieja w Trzebnicy. Książę przekazał Dalimira jako murarza do dyspozycji tamtejszych zakonników. Przypuszczenia o jego szczególnym doświadczeniu i pracy przy innych budowach pozostają hipotezami.

Wcześniejsza Bahnhofstraße, czyli ulica dworcowa, prowadziła w stronę kolei; po wojnie używano nazwy Kolejowa. Historyczna Bahnhofstraße obejmowała również część dzisiejszej Pęgowskiej. O Dalimirze pisał M. Morelowski w pracy „Dalimir i Pieszko, dwaj polscy budowniczowie na Śląsku w XIII i XIV wieku”.

Nazwa prawdopodobnie przypomina komesa Mikorę, średniowiecznego możnowładcę.

Przed wojną

Villenstraße

Nazwa powojenna

Parkowa

Obecnie

Mikory

Komes był przedstawicielem możnych, pełniącym ważne funkcje przy władcy. W 1175 roku Mikora przekazał cystersom dobra obejmujące karczmę i most na Widawie. Tradycja łączy tę przeprawę ze Świniarami, choć dokument nie wymienia wsi z nazwy. Miejska ewidencja podaje dla nazwy ulicy Mikory 20 grudnia 1974 roku.

Przed wojną Villenstraße oznaczała ulicę willową. Po wojnie mieszkańcy znali ją jako Parkową — nazwę wspominaną do dziś.

Dzisiejsza nazwa prawdopodobnie nawiązuje do pobliskiego Pęgowa.

Przed wojną

Obernigker Straße

Nazwa powojenna

Obornicka

Obecnie

Pęgowska

Pęgowska należała do głównych dróg dawnej miejscowości. Przedwojenne Obernigker Straße wskazywało kierunek Obornik Śląskich — niemiecka nazwa tego miasta brzmiała Obernigk. Po wojnie używano nazwy Obornicka. Pęgowo jest inną miejscowością; prawdopodobny związek obecnej nazwy z Pęgowem nie jest tu przedstawiany jako cytat z uchwały.

Z Pęgowskiej można dotrzeć do kościoła św. Jadwigi oraz w okolice dawnego zespołu pałacowo-parkowego. Miejska ewidencja podaje datę ustanowienia obecnej nazwy: 20 grudnia 1974 roku.

Zabłocie to miejsce położone za błotem lub podmokłym terenem.

Przed wojną

Am Kriegerdenkmal

Nazwa powojenna

część Kolejowej

Obecnie

Zabłocie

To nazwa topograficzna — opisuje położenie względem cechy krajobrazu. W dolinie Widawy wilgotne łąki i tereny okresowo zalewane były częścią otoczenia dawnej wsi. Nie wiemy jednak, czy przy wyborze nazwy ulicy wskazywano konkretne mokradło.

Dawna nazwa Am Kriegerdenkmal znaczyła „przy pomniku wojennym”. Sam pomnik i dokładny zasięg dawnej ulicy wymagają dalszego odtworzenia; po wojnie część tego rejonu wiązano z Kolejową.

Zagaje oznacza teren położony za gajem, czyli niewielkim skupiskiem drzew.

Przed wojną

Dammstraße

Nazwa powojenna

Damska

Obecnie

Zagaje

Takie nazwy pomagały określić miejsce względem tego, co znajdowało się w krajobrazie. Dawne Dammstraße odnosiło się do wału lub grobli. Po wojnie używano nazwy Damska, przypominającej niemieckie brzmienie, a nie będącej dosłownym tłumaczeniem.

Groble i wyniesione drogi były ważne w okolicy narażonej na wody Widawy. Samo znaczenie słowa „zagaje” nie rozstrzyga, o który gaj chodziło przy nadawaniu nazwy.

Nazwa prawdopodobnie nawiązuje do pobliskiego Zajączkowa.

Przed wojną

Dorfstraße / Breslauer Straße

Nazwa powojenna

Wrocławska

Obecnie

Zajączkowska

Zajączkowska tworzyła wraz z Pęgowską jedną z głównych osi dawnej miejscowości. W źródłach dla jej rejonu pojawiają się nazwy Dorfstraße, czyli ulica wiejska, i Breslauer Straße — droga w kierunku Wrocławia. Po wojnie używano nazwy Wrocławska. Związek współczesnej nazwy z Zajączkowem jest prawdopodobny, lecz nie cytujemy go jako urzędowego uzasadnienia.

Przy Zajączkowskiej 47 zachował się budynek dawnej piekarni ze sklepem, widoczny na pocztówkach z początku XX wieku.

Zalipie może oznaczać położenie za Lipą Piotrowską.

Przed wojną

Am Park

Nazwa powojenna

Brak ustalonej nazwy

Obecnie

Zalipie

Taką interpretację podał w artykule Wrocław.pl Mateusz Malik z Komisji Nazewnictwa Ulic Towarzystwa Miłośników Wrocławia. Według niego od Zalipia mogła zacząć się charakterystyczna grupa nazw z „za-”. To prawdopodobne wyjaśnienie, nie zachowane uzasadnienie każdej z uchwał.

Dawne Am Park znaczyło „przy parku”. Nazwa przypomina sąsiedztwo założenia pałacowego, które przez lata zmieniało wygląd i funkcję.

Załęże to teren położony za łęgiem.

Przed wojną

Brak ustalonej nazwy

Nazwa powojenna

Brak ustalonej nazwy

Obecnie

Załęże

Łęg to podmokły teren porośnięty roślinnością nadrzeczną; słowem tym określa się też wilgotny las w dolinie rzeki. Nazwa przywołuje więc położenie względem takiego miejsca, nie wskazując sama w sobie konkretnego łęgu.

Dolinę Widawy otaczały łąki, cieki i tereny zalewowe. Załęże dobrze wpisuje się w ten krajobraz i sąsiaduje z innymi świniarskimi ulicami, których nazwy zaczynają się od „za-”.

Zamłynie oznacza miejsce położone za młynem.

Przed wojną

Brak ustalonej nazwy

Nazwa powojenna

Brak ustalonej nazwy

Obecnie

Zamłynie

To jedna z nowszych nazw ulic w Świniarach. Rada Miejska przyjęła uchwałę w jej sprawie 21 lutego 2019 roku. W uzasadnieniu projektu wskazano nawiązanie do nazw Załęże, Zalipie, Zarzecze, Zabłocie i Zapotocze; nie wskazano tam konkretnego młyna jako motywu.

Dawny młyn wodny rzeczywiście działał w Świniarach. Zabytkowy zespół młyński znajduje się przy Zarzeczu 2 — można go obejrzeć na mapie miejsc.

Zapotocze oznacza miejsce położone za potokiem.

Przed wojną

Brak ustalonej nazwy

Nazwa powojenna

Brak ustalonej nazwy

Obecnie

Zapotocze

To nazwa topograficzna, która opisuje teren przez jego położenie względem cieku wodnego. Podobny sposób tworzenia nazw spotkamy w Zarzeczu czy Zabłociu. Sam wyraz objaśnia sens nazwy, ale nie pozwala wskazać konkretnego potoku, o którym myślano przy jej wyborze.

Woda od dawna kształtowała krajobraz Świniar: ważne były Widawa, Młynówka, starorzecza i mniejsze cieki. Ich ślady wciąż można dostrzec na mapie okolicy.

Zarzecze oznacza teren położony za rzeką.

Przed wojną

An der Mühle

Nazwa powojenna

część Obornickiej

Obecnie

Zarzecze

Dzisiejsza nazwa opisuje położenie względem rzeki. Wcześniejsze niemieckie An der Mühle znaczyło natomiast „przy młynie” — nazywało miejsce przez sąsiedztwo dawnego zakładu wodnego. Po wojnie część tego rejonu nosiła nazwę Obornicka.

Przy Zarzeczu 2 zachował się zabytkowy zespół młyna z młynówką oraz budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi. Przez wieki woda była tu nie tylko elementem krajobrazu, lecz także źródłem napędu.

Dawna nazwa tej ulicy była związana z parkiem; pochodzenie obecnej pozostaje niejasne.

Przed wojną

Parkstraße

Nazwa powojenna

część Obornickiej

Obecnie

Zaziębie

Parkstraße oznaczało ulicę parkową i odsyłało do zielonego otoczenia dawnego majątku. W lokalnych wspomnieniach po wojnie część tego rejonu łączy się z Obornicką. Dla nazwy Zaziębie nie znaleźliśmy dotąd wiarygodnego urzędowego wyjaśnienia, dlatego nie przypisujemy jej pochodzenia od podobnie brzmiących słów.

Przy Zaziębiu 13–15 znajdowała się Restauracja Parkowa, później znana jako Zacisze. Widać ją na dawnych pocztówkach obok młyna, dworca i pałacu.